VN EN

Làm thế nào để thường nhật văn hoá

Thứ Sáu, 12/11/2021, 01:39 | Bình luận (0)
Người Việt chúng ta có câu "ôn cố tri tân" tức là xem lại cái cũ để biết cái mới.
Muốn phát triển và đi lên thì cần nhìn về phía trước và tương lai chứ không cần thiết phải nhìn về những gì đã thuộc quá khứ” liệu điều này có phù hợp ?
246739207_2978297559085526_668881975040011271_n
Người Việt chúng ta có câu "ôn cố tri tân" tức là xem lại cái cũ để biết cái mới. Tất cả những hiểu biết mới đều có nền tảng hiểu biết và thông tin cũ, không có ngoại lệ. Nói rộng ra, tất cả văn minh hiện đại đều có nền tảng văn hóa qua nhiều tầng lớp, mỗi tầng lớp là một giai đoạn có những động lực riêng của giai đoạn đó nhưng nó chồng lên nhau để nâng đỡ cái ta gọi là nền văn minh đương đại. Vậy về mặt cơ bản để chúng ta phát triển văn hóa đương đại, dẫn nó đi đến những bước tiến xa hơn so với hiện tại thì ta phải vững nền tảng văn hóa vốn có để từ đó xây lên đó những phát triển mới. Nếu không có nền tảng thì cũng như xây nhà trên cát, một cơn sóng phán biện hay chỉ trích có thể làm đổ vỡ cả công trình.
"Phát triển và đi lên" là một việc làm phức tạp, và cũng như mọi vấn đề phức tạp khác chúng ta không thể nào gói gọn nó vào một kết luận đơn giản. Nếu ta hình dung tương lai như là một con đường bằng phẳng luôn hướng về phía trước và ta là người lái thì có thể nó không là vấn đề gì khi ta bỏ đi vô-lăng và băng băng chạy về trước. Tuy nhiên, bản chất phức tạp của tương lai không cho phép ta xem nó như một con đường mà nó giống như một khoảng không đa chiều rộng lớn, nó như là mặt biển mà mỗi con thuyền đều có hướng đi riêng của mình, và trong đó nếu mỗi chiếc thuyền bỏ đi cái bánh lái để đi về trước, đi dọc, đi ngang thậm chí là đi lùi thì ta có thể không bao giờ có thể di chuyển trong khoảng không đôi lúc đầy bão táp sóng gió này.

Văn hóa của người Việt, cũng như bao nền văn hóa địa phương khác, đang bị đe dọa bởi hiện tượng quốc tế hóa. Có những động lực rất mạnh từ văn hóa quốc tế đang lấn áp nội lực của văn hóa Việt Nam và ước muốn hòa nhập vào cộng đồng quốc tế cũng phần nào giảm sự mặn mà của người trong nước đối với văn hóa của chính mình. Đây không phải là hiện tượng đặc thù với người Việt. Mặt khác, vì nền tảng giáo dục văn hóa của chúng ta tương đối yếu nên sự am hiểu cũng như lòng lưu luyến đối với văn hóa cũng ít nội lực. Văn hóa phải là sống, nó phải thẩm thấu đến từng sinh hoạt của con người thì nó mới có thể tồn tại và phát triển, có vậy ta mới muốn bảo vệ và phát triển nó từ bên trong, từ những suy nghĩ, cảm giác và bản năng. Chúng ta không thể bảo vệ văn hóa bằng sự kêu gọi, bảo tồn, gợi nhớ và hoài niệm như hiện nay mà phải thường nhật hóa nó thì may ra ta còn có gì đó để gọi là văn hóa của mình để tương phản với văn hóa quốc tế.
Một thực trạng chung của hầu hết người Việt khi nhìn vào các sản phẩm văn hoá vật thể hay phi vật thể “Nó chỉ nên xuất hiện ở viện bảo tàng hoặc một số dịp lễ lớn nhằm duy trì và tôn vinh. Nó ít được ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày. Nó chỉ được học qua sách sử”. Tuy nhiên, chúng ta nên nhớ rằng cái lịch sử đấy, cái văn hoá nó ảnh hưởng đến chính con người của mình trong cách xử sự cũng như ảnh hưởng đến văn hoá đương đại bây giờ. Mặc dù hiện tại chúng ta phải hội nhập thế giới nhưng đừng quên rằng chính những cái văn hóa, những cái gốc đấy nó mới tạo dựng được mình ngày hôm nay.

📑 Làm thế nào để thường nhật văn hoá ?

246760236_2978297679085514_1678616867732178894_n
Với những người làm nghệ thuật thì đó chính là đưa nó vào tác phẩm của mình và truyền tải nó đến cộng đồng. Ta đã từng thấy rất nhiều các dự án nhằm tôn vinh sự đa dạng và đẹp đẽ của văn hoá Việt Nam. Chẳng hạn như bộ emoji về 54 dân tộc Việt Nam của Nguyễn Minh Ngọc - một chuyên viên thiết kế đồ họa trẻ đến từ Hà Nội. Nguồn cảm hứng và động lực xuất phát từ một điều hết sức giản đơn “Mặc dù cụm từ “54 dân tộc anh em” vô cùng thân thuộc với người Việt, nhưng khi tôi hỏi, đa phần mọi người không hiểu lắm về cách ăn mặc, phong tục tập quán hoặc tên đầy đủ của các dân tộc” - Anh Ngọc chia sẻ.
Hay trong thời trang, tiêu biểu nhất là NTK Thuỷ Nguyễn - Người ghi chép văn hoá lên thời trang. Chẳng hạn như trong BST Tinh Tang, Thuỷ Nguyễn sẽ lục lọi trong văn hóa dân gian và ở cả không khí thành phố hiện đại. Đưa cá chép và gà Đông Hồ lên gấm vóc, thổi hồn vào những ô gạch bông và họa tiết kỷ hà trên lụa.
Hoặc Bitis Hunter cũng sử dụng yếu tố văn hoá nhưng vẫn rất gần với giới trẻ là hình ảnh đường phố Sài Gòn, Hà Nội hay gần đây là những hoạ tiết thổ cẩm. Văn hoá gần gũi hơn bao giờ hết

📑 Khó khăn khi ứng dụng văn hoá
247641579_2978297375752211_2187309269879628985_n
Khó khăn là khi nó không nằm ở cảm hứng mà là thông tin để nghiên cứu ra cảm hứng. Một khi Thuỷ Nguyễn đã xác định được đúng văn hoá Đông Hồ là gì, nguồn gốc ra sao, có những đặc trưng gì thì từ đó sẽ dễ dàng áp dụng nó vào trong thiết kế. “Với Tình Tang như "nét tươi trong" của tranh Đồng Hồ trong việc phối hợp nhuần nhuyễn các sắc thái màu như đỏ, xanh, tím, hồng, cam, nâu đất… bộ sưu tập Tình Tang lần này cũng mang đến sự tươi vui rực rỡ bắt mắt - một "cuộc chơi" đúng nghĩa của nhà thiết kế cùng những sắc màu”.

247084170_2978297752418840_7286927727335602061_n
Tuy nhiên, với những văn hoá của các tiểu dân tộc, hoặc những văn hoá lâu đời thì việc tìm kiếm thông tin không phải câu chuyện dễ. Khi thực hiện bộ emoji cho 54 dân tộc, Anh Ngọc chia sẻ mình gặp phải nhiều khó khăn bởi các thông tin tìm được có nhiều sai lệch (thường gặp nhất là hình ảnh của dân tộc này nhưng thông tin và tên lại thuộc về dân tộc khác). “Nhưng những thứ khiến anh lo ngại và thất vọng nhất lại là những trang phục “cosplay” dân tộc thiểu số do người thành phố thực hiện - thông tin hoàn toàn sai và dễ gây phản cảm”. Chẳng hạn, có lần anh vào một trang báo mạng xem nội dung miêu tả về dân tộc Chứt, nhưng toàn bộ hình ảnh trong đó hóa ra lại là người Dao.

Một ví dụ điển hình tiếp theo là về áo dài Việt Nam. Đại sứ Saadi Salama (Đại sứ Palestine tại Việt Nam) trả lời phỏng vấn về áo dài trên Báo Thể thao Văn hóa ngày 24/11/2019 ông đã chia sẻ: “Hiện nay trong các sự kiện ngoại giao, các ngày lễ, đàn ông Việt Nam mặc các kiểu khác nhau; còn phụ nữ dù phần nhiều mặc áo dài nhưng mỗi người lại một kiểu, khiến người nước ngoài như chúng tôi đôi khi bị lạc hướng khi nhìn vào các kiểu áo dài”. Ngày 28/6/2020. Tại Hội thảo khoa học quốc gia, có một số đại biểu đến dự Hội thảo đã mặc loại trang phục áo có tà dài mà tưởng đó là Áo dài….Việc lộn xộn trong cách may, mặc, hiểu về Áo dài hiện nay khá phổ biến từ nhà nghiên cứu, nhà quản lý, nhà thiết kế.
Tất cả những dự án của các cá nhân, tổ chức để duy trì và phát triển văn hoá đều rất đáng hoan nghênh, nhưng do thông tin và những chủ đề xoay quanh văn hoá bị thiếu tính chính xác, cũng như thiếu hụt và tốn rất nhiều thời gian, công sức để tìm lại cội nguồn cho nên cũng tạo một rào cản nhất định đối với những ai muốn ứng dụng yếu tố văn hoá vào trong tác phẩm. Đội ngũ Ede Yarns (nhóm nghiên cứu về thổ cẩm nguyên bản của người Ê đê tại địa phương Đak Lak) đã mất 1 năm để khôi phục được 2 tấm vải thổ cẩm sau 40 năm thất truyền. Đi đến những vùng rừng núi để tìm nguyên liệu từ thiên nhiên, đi tìm địa điểm thích hợp để gieo trồng những hạt bông cổ, thậm chí là khôi phục được cả công cụ tách hạt để chuẩn bị nguyên vật liệu cần thiết cho việc khôi phục tấm thổ cẩm.

📑 Tại sao thời trang Việt cần nhiều hơn nữa ?
Trong buổi Small Talk About Fashion diễn ra vào tuần rồi, các anh chị diễn giả có đề cập đến một yếu tốt là là lợi thế và sẽ tạo được nét đặc trưng của những thương hiệu thời trang Việt Nam - Văn hoá. Chúng ta cần đi sâu hơn đề phát triển mẫu mã dựa theo nền tảng dồi dào phong phú sẵn có của Việt Nam, đừng để nó bị mai một đi. Nếu như brand cứ chạy theo khách hàng và xu hướng để sinh ngoại, cố gắng làm giống người ta thì đương nhiên mình không thể nào sánh bằng những gì thế giới đã làm vì mình sẽ chỉ là người đi sau.
Do đó nghiên cứu văn hoá vừa giúp bảo tồn và phát triển không chỉ cho thế hệ hiện tại mà thế hệ tương lại cũng sẽ dễ dàng tiếp cận hơn, nhìn ra sự gần gũi của nó trong cuộc sống hàng ngày. Đây luôn là một quá trình học hỏi, cải thiện và phát triển.

Chương trình Văn hoá - Ngôn ngữ Việt: https://bit.ly/vietnamculture
Chương trình Văn hoá Việt trong thời trang: https://bit.ly/VanHoaViet
Chương trình 7 môn học khai phóng - Liberal Arts: https://bit.ly/7liberalarts
Tin liên quan
Các khóa học liên quan
Khóa học Văn Hóa Việt Trong Thời Trang
6,000,000đ
Khoá học 7 Môn học Khai phóng
6,000,000đ
Khoá học Văn Hóa - Ngôn Ngữ - Di Sản Việt Nam
6,000,000đ
Bình luận
0 bình luận